среда, 10 апреля 2019 г.

Մուխրան Մաճավարիանի «Այս գարունն իմ հին»

Այս գարունն իմ հին ծանոթ է ասես.
Որին չեմ տեսել մի կլոր տարի-
Գրկում եմ նրան,
Պաչպչում տաք-տաք,
Կատակում հետը,
Հիշեցնում ապա.
-Հիշո՞ւմ ես,
Գարուն,
Որ անցյալ տարի,
Հենց նույն այս օրը մենք հանդիպեցինք,
Եվ առավոտը
Նույն գույներն ուներ,
Նույն բույրերն ուներ,
Եվ նույն այս ձևով ես թեթև էի հագնվել էլի:

Ռեվազ Ինանիշվիլի «Փիրոսմանի»

-Երբ Փիրոսմանին սկսեց ավելի շատ խմել,- պատմում է պսպղուն աչքերով մի մարդ,- ընկերները որոշեցին օգնել նկարչին, որ չկործանվի: Փող հավաքեցին, գինետուն գնեցին՝ իր ամբողջ շարժական և անշարժ գույքով, միաժամանակ զգուշացրին՝ առևտուր արա, համ էլ նկարի, և, եթե խոսել ուզենաս, այլևս ուրիշ տեղ չգնաս, այստեղ էլ խմիր: Փիրոսմանին համաձայնվեց: Այդպիսի մարդ էր: Բոյով էր, չորիկ-մորիկ, մռայլ, թավ ձայնով, միևնույն ժամանակ հարմարվող: Եթե նույնիսկ մի երեխա ասեր «Մի բանի համար պիտանի չես, ոչինչ չես ներկայացնում այս աշխարհի համար», գլուխը կշոյեր, կժպտար և այսպես կպատասխաներ «Ճիշտ ես, ես էլ եմ շատ մտածել այդ մասին»:

понедельник, 8 апреля 2019 г.

Իոսեբ Նոնեշվիլի «Մատենադարանում»

Ստվար հատորներ հրաբույր, դեղնած,
Ծանր կաշվե կազմ... թանձրաներկ տառեր,
Այստեղ հեռավոր լույսը մեր նախնյաց
Մագաղաթներից շողշողում է դեռ:
Մի գրքի մասին պատմում ես դու ինձ,
Հին մագաղաթը թերթում զգուշաբար,
Ծիրանագույնն է խոսում այս թերթից,
Այն թերթի վրա դեռ թարմ մի նկար.
Օ, այս տառերը...տառե՞ր են սակայն...
Ո՛ր, սիրտը խոցող նետե՛ր են արնոտ...
Մոնղոլն էր սուրում, որ հողը հայկյան
Ձիու ոտքի տակ դարձներ արոտ...
Լսում եմ գրքից հառաչը հնի,-

воскресенье, 7 апреля 2019 г.

Եղիշե Չարենց

Դանիել Դզնունու հուշերից

Առաջին անգամ նրանք հանդիպեցին 1922թ-ին ՝ Երևանում: Դանիելի համար Չարենցը աշխույժ մարդ էր, երբեմն տաքարյուն, սիրառատ ու քնքուշ: Նրա ստեղծագործությունները նման էին նրան ՝ շատ տարբեր էին: Երևանում Չարենցը իր կնոջ հետ ապրում էր հյուրանոցում, սիրում էր իր հարևանների հետ զրուցել, խոսել թատրոնի և գրականության մասին: Նա շատ կապված էր իր կնոջ՝ Արփիկի հետ և շատ էր սիրում նրան: Արփիկը իր մտերիմ ընկերն էր, ստեղծագործական աշխատանքի մեջ նա էր ոգևորում Չարենցին։ Արփիկի մահից հետո շատ դժվար վերականգնվեց,

Հաճախ կարելի էր տեսնել Չարենցին մեր հյուրանոցի միջանցքի ծայրին կամ բակի կողմը նայող պատշգամբում՝ շրջապատված իր հարևաններով: Երբեմն նա կատակում էր իրեն շրջապատող կանանց հետ՝ խոսելով նրանց կենցաղային անհարմարություների, սնունդի և այլ դժվարին պայմանների մասին: 
Իր որոնումների նման անհարթ էր Չարենցի անձնական կյանքը, որի ամեն մի շրջադարձը խոր ապրումներ է պատճառել պոետին: Հատկապես ցնցող էր այն մեծ վիշտը, որ դաժան մահը պատճառեց նրան՝ խլելով իր կյանքի լավագույն ընկերոջը՝ Արփիկին: Շատ ջանք թափեցին ընկերները, մինչև որ կարողացան վերականգնել նրա հոգեկան հավասարակշռությունը:

четверг, 4 апреля 2019 г.

Զատիկը Ֆրանսիայում

Ֆրանսիայում Զատիկը ընտանեկան տոն է, որը ֆրանսիացիները տոնում են տանը` ավանդական աղոթքներով ու նվերներով: Այս օրը բոլոր ֆրանսիացիները անպայման գնում են եկեղեցի: Կիրակի առավոտյան ծնողները շոկոլադե ձվիկներ են թաքցնում երեխաների սենյակներում, իսկ երեխաները պետք է գտնեն դրանք: Սա շատ հին ու ուրախ ավանդույթ է, որ անցնում է սերնդեսերունդ: Զատիկի գլխավոր տոնական սնունդը տապակած հավն է, այնուհետ մատուցվում է թխվածքաբլիթ `շոկոլադե միջուկով: Զատիկի գլխավոր խորհրդանիշը զանգն է. այդ օրը զանգերի ղողանջը կարելի է լսել ամենուր:

вторник, 19 марта 2019 г.

Եղիշե Չարենցի տուն-թանգարան

ÔµÕ²Õ«Õ·Õ¥ Չարենցի Õ¿Õ¸Ö‚Õ¶-Õ©Õ¡Õ¶Õ£Õ¡Ö€Õ¡Õ¶..jpgԵղիշե Չարենցի 
տուն-թանգարանը գտնվում է Երևանում։ Հիմնադրվել է 1964 թվականին Երևանի այն բնակարանում, որտեղ 1935-1937 թվականներին ապրել է Չարենցը։ Եղիշե Չարենցի տուն-թանգարանը բանաստեղծի կյանքի, գրական-մշակութային, հասարակական-քաղաքական գործունեության ուսումնասիրության գիտական կենտրոն է։1964 թ. փետրվարի 
8-ին հիմնադրվեց Չարենցի 
տուն-թանգարանը: Տասը տարվա  աշխատանքներից հետո այն իր դռները բացեց 1975 թվականի հունվարին։ 1987 թվականին Չարենցի ծննդյան 90-ամյա հոբելյանի առթիվ շենքը ենթարկվեց մասնակի փոփոխության և Հայաստանի կառավարության որոշմամբ թանգարանի տարածքն ընդլայնվեց։

понедельник, 18 марта 2019 г.

Կարսի Առաքելոց եկեղեցի

ÕŠÕ¡Õ¿Õ¯Õ¥Ö€:Սուրբ Առաքելոց եկեղեցի.JPGՍուրբ Առաքելոց Եկեղեցին, որը կառուցվել է տասներորդ դարում, գտնվում է Կարս բերդի ստորոտին:Այն միակ հայկական եկեղեցին է պահպանված Կարսում: Տաճարը  կառուցվել է 932-937թթ.: Այն եղել է Բագրատունյաց տոհմի Աբբաս I-ի թագավորի տաճարը, քանի որ նա տեղափոխել էր մայրաքաղաքը Կարս: Սակայն, 1579 -ին թուրքերն այն վերածում են մզկիթի  և վերանվանում Քումբեթ-Ջամի: 1877թ. մինչև 1919թ., ռուսական բանակի կողմից Կարսի գրավումից հետո, տաճարը օգտագործվում է որպես Ռուս ուղղափառ եկեղեցու կառույց: Քաղաքում թուրքերի հայտնվելու պես շենքը երկար ժամանակ օգտագործվում է որպես բենզինի պահեստ:

среда, 27 февраля 2019 г.

Վանի թագավորություն


Սարդուրի Առաջին-Ք.ա. 835-825թթ հիմնադրեց Վանի թագավորությունը(Տուշպա)                                                                                                                 Իշպուինի- Ք.ա. 825-810թթ: Նա Սարդուրի Առաջինի որդին էր: Իշպուինիի և նրա որդի՝
Մենուայի թագավորության օրոք կատարվել են շատ բարեփոխումներ: Կատարել են գրային բարեփոխում՝ ստեղծել են իրենց սեպագրերը: Հետո Կրոնական բարեփոխումը:Իշպուինի օրոք սկսվեցին և Մենուայի օրորք շարունակվեցին ռազմական ոլորտի բարեփոխումները: Ք.ա. 820թ Իշպուինին արձանագրեց առաջին, խոշոր հաջողությունը՝ Ուրմիա լճի հարավում ընդլայնելով թագավորությունը և ներառելով Արդինի-Մուսասի երկիրը:

суббота, 23 февраля 2019 г.

Շումերական քաղաքակրթություն

Շումերը հնագույն քաղաքակրթություն է, որը գոյատեւել է մինչեւ մ.թ.ա. III հազարամյակի վերջը հարավային Միջագետքում՝ Տիգրիս ու Եփրատ գետերի միջեւ (ժամանակակից Իրաքի տարածք): 1000 տարի շումերները գերիշխում էին Մերձավոր Արեւելքում:Մարդիկ, ովքեր բնակվում էին հին Միջագետքում, հասել էին զարգացման բարձր մակարդակի: Հնագույն շումերները լավ առեւտրականներ էին, որի զարգացումն իրենց բնակավայրը դարձրել էր քաղաք-պետություն: Այստեղ առաջին անգամ սկսել են արտադրել բրոնզե իրեր եւ գունավոր ապակիներ, կազմվել են օրացույցներ, դեղատոմսով տեղեկանքներ եւ գրադարանային քարտագրացուցակներ:

среда, 20 февраля 2019 г.

Վերացող կենդանիներ

Պարկավոր գայլ

Image result for ÕºÕ¡Ö€Õ¯Õ¡Õ¾Õ¸Ö€ Õ£Õ¡ÕµÕ¬Պարկավոր գայլերը անհետացած պարկավորների դասի կաթնասուն կենդանիներ են։ Պարկավոր գայլերը ապրել են Ավստրալիայում, դրա մասին հիշատակվում է դեռևս մ.թ.ա. 1000 թ. սկսած. Երբ առաջին հետազոտողները եկան Ավստրալիա, այս կենդանիներից արդեն շատ քիչ էին մնացել Թասմանիա կղզում։ Պարկավոր գայլերի մասին առաջին եվրոպացիների պահպանված տվյալները վերաբերվում են 1642 թ։ Խմբի անդամները հայտնեցին անծանոթ վայրի կենդանիների հետքի մասին, որոնք նման էին վագրի հետքերի։ 1772 թ. Մարկ Ջոզեֆ դյու Ֆրենը հայտարարում է, որ տեսել է վագրակատուի նման անծանոթ կենդանու:

среда, 13 февраля 2019 г.

Սուրբ Սարգիս

Սուրբ Սարգիսը, սուրբ Սարգիս զորավարի հիշատակության օր է նաև երիտասարդների օրհնության օր։ Հայ Առաքելական Եկեղեցու կողմից նշվող տոներից։ Նշվում է Սուրբ Զատկից 63 օր առաջ՝ սովորաբար հունվարի 18-ի և փետրվարի 23-ի միջակայքում։ Սուրբ Սարգիս զորավարը համարվում է երիտասարդ զույգերի և սիրահարների բարեխոսը։ Սբ. Սարգիսը զբաղվել է նաև քրիստոնեության քարոզչությամբ և եկեղեցաշինությամբ։ Երբ Հուլիանոս Ուրացողի թագավորության օրոք սկսվում են քրիստոնյաների հալածանքները, սբ. Սարգիսը հայտնություն է ստանում Աստծուց հեռանալ կայսրությունից։

вторник, 12 февраля 2019 г.

Տրնդեզ

Պատմական Հայաստանի շատ վայրերում Տրնդեզը համարվել է հաղթանակի ու ռազմի աստված Վահագնի տոն: Տրնդեզի կրակի բոցերի վրայով թռչելով, ըստ պատկերացումների, Վահագնի հուրը, հզորությունը, հաջողությունը անցնում են քո մեջ: Զենքի շիկացած ծայրով օծվում էր լավաշը, գաթան, չիր ու չամիչը, ցանքի համար մի քանի բուռ հացահատիկ, նորապսակների ու սիրող զույգերի համար վարդի չոր թերթիկներ կամ վարդի օշարակ, յուղ:  Տեառնընդառաջի տոնը առնչվում է կրակի մաքրագործող զորության հանդեպ ունեցած հավատի հետ։  Տրնդեզի հրավառությունը նաև վերագրվում է հայոց Տիր, ինչպես նաև Միհր աստծուն: Տոնի գլխավոր նպատակն էր կրակի միջոցով ազդել սառնամանիքների վրա և զորացնել արևի ջերմությունը:

Աշխարհի արարում


Աշխարհի արարման մասին խոսվում է Ծննդոց Գրքի առաջին գլխում: Աշխարհը արարել է Աստված: Մարդկային գիտակցության համար այդպիսի բան պատկերացնելը դժվար է, անհավանական, քանի որ աշխարհը` ոչնչից արարումը մեր փորձի սահմաններից դուրս է: Ցանկանալով իմանալ ֆիզիկական աշխարհի կեցության սկզբի գաղտնիքը՝ մարդիկ մտածում են երեք մոլորություններից որևէ մեկի մասին: Դրանցից մեկն այն է, երբ մարդն Արարչին անձից չի սահմանազատում: